Kukula - Revizyon geçmişi

Okune: /* Tarihi */

2025-09-08T12:36:54Z

Tarihi

Okune 20.40, 7 Eylül 2025 tarihinde

2025-09-07T20:40:00Z

Okune: /* İsmi */

2025-09-07T16:56:01Z

İsmi

Okune: /* İsmi */

2025-09-07T16:55:45Z

İsmi

Okune: /* İsmi */

2025-09-07T16:50:14Z

İsmi

Okune: /* Tarihi */

2025-09-05T19:27:55Z

Tarihi

Okune 19.21, 5 Eylül 2025 tarihinde

2025-09-05T19:21:41Z

Okune: /* Tarihi */

2025-09-05T19:20:14Z

Tarihi

Okune: /* Tarihi */

2025-09-05T19:19:40Z

Tarihi

Okune 19.17, 5 Eylül 2025 tarihinde

2025-09-05T19:17:56Z

@@ 6. satır: / 6. satır: @@
 ==Tarihi==
-En eski dönemlerdeki kullanım şekline dair yeterli görsel veya fiziksel bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte '''1404''' yılında Trabzon imparatoru [[Manuel (III.)]]'i sarayında ziyaret eden bir İspanyol elçinin, onun ve veliaht prensin protokol kıyafetlerine ilişkin anlatımı bu boşluğu doldurabilecek bir bilgi içerir. Onların tepeleri turna kuşu tüyleriyle süslü, altın işlemeli sansar kürklerini başlık olarak kullandıklarını aktaran bu tanıklık, kukulanın arkaik orjinalinin, samur veya sansar kürkü başlıklar olabileceğini düşündürür. Belki de sonraki dönemlerde kumaştan benzerleri yapılmaya başlanan kukulaların omuzdan aşağı özellikle sarkıtılan kuyrukları da aynı karakteristik stilin devamlılığını sağlamıştır.<ref>Ahmet Mican Zehiroğlu (2018) Trabzon İmparatorluğu (3. Cilt) s.81</ref>
+En eski dönemlerdeki kullanım şekline dair yeterli görsel veya fiziksel bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte '''1404''' yılında Trabzon imparatoru [[Manuel (III.)]]'i sarayında ziyaret eden bir İspanyol elçinin, onun ve veliaht prensin protokol kıyafetlerine ilişkin anlatımı bu boşluğu doldurabilecek bir bilgi içerir. Onların tepeleri turna kuşu tüyleriyle süslü, altın işlemeli sansar kürklerini başlık olarak kullandıklarını aktaran bu tanıklık, kukulanın arkaik orjinalinin, samur veya sansar benzeri kürklerden başlıklar olabileceğini düşündürür. Belki de sonraki dönemlerde kumaştan benzerleri yapılmaya başlanan kukulaların omuzdan aşağı özellikle sarkıtılan kuyrukları da aynı karakteristik stilin devamlılığını sağlamıştır.<ref>Ahmet Mican Zehiroğlu (2018) Trabzon İmparatorluğu (3. Cilt) s.81</ref>
-Bölgeye sonradan yerleşmiş bazı topluluklar, aynı başlığı farklı bazı renklerle kullanmayı tercih etmiş olsalar da, asli yerli topluluklar için kukulanın orjinal rengi daima siyahtır ve bu renk asla değişmemiştir. Trabzon çevresindeki gündelik kullanımı '''1920''''li yıllara kadar sürmüş, TBMM kuruluş sürecinde Trabzon vilayetinden Ankara'ya gelen silahlı milislerin kukulalarını çıkarmayı reddetmeleri, hatta aynı başlıklarla meclis binasına girip çıkmaları üzerine yaşanan tartışmalar meclis zabıtlarına girmiştir.
+Bölgeye sonradan yerleşmiş bazı topluluklar, aynı başlığı farklı bazı renklerle kullanmayı tercih etmiş olsalar da, asli yerli topluluklar için kukulanın orjinal rengi daima siyahtır. Trabzon çevresindeki gündelik kullanımı '''1920''''li yıllara kadar sürmüş, TBMM kuruluş sürecinde Trabzon vilayetinden Ankara'ya gelen silahlı milislerin kukulalarını çıkarmayı reddetmeleri, hatta aynı başlıklarla meclis binasına girip çıkmaları üzerine yaşanan tartışmalar meclis zabıtlarına girmiştir.
 '''1925''' yılında, görünüşte tekkeleri ve tarikatları hedef alarak çıkarılan ama gerçekte daha ziyade etnik ve kültürel kimliklerin ifade edilmesini engellemeyi amaçlayan şapka kanunu nedeniyle aynı yılın sonuna doğru patlak veren [[Rize İsyanı (1925)|Rize İsyanı]]'nın kitlesel boyuta ulaşmasında kukulanın da aynı kanunla yasaklanmış olmasının başat rol oynadığı düşünülür. Kanlı şekilde bastırılan bu isyanın sonrasında fiilen uygulamaya giren bu yasakla birlikte kukulanın Türkiye sınırları içinde günlük hayatta kullanımı sona ermiştir.

@@ 6. satır: / 6. satır: @@
 ==Tarihi==
-En eski dönemlerdeki kullanım şekline dair yeterli görsel veya fiziksel bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte '''1404''' yılında Trabzon imparatoru [[Manuel (III.)]]'i sarayında ziyaret eden bir İspanyol elçinin, onun ve veliaht prensin protokol kıyafetlerine ilişkin anlatımı bu boşluğu doldurabilecek bir bilgi içerir. Onların tepeleri turna kuşu tüyleriyle süslü, altın işlemeli sansar kürklerini başlık olarak kullandıklarını aktaran bu tanıklık, kukulanın arkaik orjinalinin, samur veya sansar kürkü başlıklar olabileceğini düşündürür. Belki de sonraki dönemlerde kumaştan benzerleri yapılmayan başlanan kukulaların omuzdan aşağı özellikle sarkıtılan kuyrukları da aynı karakteristik stilin devamlılığını sağlamıştır.<ref>Ahmet Mican Zehiroğlu (2018) Trabzon İmparatorluğu (3. Cilt) s.81</ref>
+En eski dönemlerdeki kullanım şekline dair yeterli görsel veya fiziksel bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte '''1404''' yılında Trabzon imparatoru [[Manuel (III.)]]'i sarayında ziyaret eden bir İspanyol elçinin, onun ve veliaht prensin protokol kıyafetlerine ilişkin anlatımı bu boşluğu doldurabilecek bir bilgi içerir. Onların tepeleri turna kuşu tüyleriyle süslü, altın işlemeli sansar kürklerini başlık olarak kullandıklarını aktaran bu tanıklık, kukulanın arkaik orjinalinin, samur veya sansar kürkü başlıklar olabileceğini düşündürür. Belki de sonraki dönemlerde kumaştan benzerleri yapılmaya başlanan kukulaların omuzdan aşağı özellikle sarkıtılan kuyrukları da aynı karakteristik stilin devamlılığını sağlamıştır.<ref>Ahmet Mican Zehiroğlu (2018) Trabzon İmparatorluğu (3. Cilt) s.81</ref>
 Bölgeye sonradan yerleşmiş bazı topluluklar, aynı başlığı farklı bazı renklerle kullanmayı tercih etmiş olsalar da, asli yerli topluluklar için kukulanın orjinal rengi daima siyahtır ve bu renk asla değişmemiştir. Trabzon çevresindeki gündelik kullanımı '''1920''''li yıllara kadar sürmüş, TBMM kuruluş sürecinde Trabzon vilayetinden Ankara'ya gelen silahlı milislerin kukulalarını çıkarmayı reddetmeleri, hatta aynı başlıklarla meclis binasına girip çıkmaları üzerine yaşanan tartışmalar meclis zabıtlarına girmiştir.

@@ 3. satır: / 3. satır: @@
 ==İsmi==
-Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] şehir lügatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
+Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] yerel lügatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
 ==Tarihi==

@@ 3. satır: / 3. satır: @@
 ==İsmi==
-Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] şehir lugatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
+Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] şehir lügatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
 ==Tarihi==

@@ 3. satır: / 3. satır: @@
 ==İsmi==
-Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]'de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] şehir lugatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
+Trabzon çevresindeki KUKUL veya KUKULA şeklindeki adlandırma [[Latince]]de de "başlık" anlamına gelen "CUCULLUS" sözcüğü ile kökteş bir dış isimlendirmedir. [[Trabzon]] şehir lugatine girişi, erken Roma döneminde doğrudan [[Latince]] üzerinden olabileceği gibi, bu terminolojik ödünçlemenin daha sonraki dönemlerde [[Rumca]] veya [[Cenevizce]] üzerinden gerçekleşmiş olması da ihtimaller dahilindedir.<ref>James Yates (1875) "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities" s.372</ref> Doğu Karadeniz sahil şeridinin farklı kesimlerinde aynı başlık için Kabalak, Şarhon, Ahtarpa, Kudi gibi yerel terimler de kullanılır.<ref>Selim Cihanoğlu (2022) "Trabzon yöresi erkek giysileri ve takıları"</ref>
 ==Tarihi==

@@ 12. satır: / 12. satır: @@
 '''1925''' yılında, görünüşte tekkeleri ve tarikatları hedef alarak çıkarılan ama gerçekte daha ziyade etnik ve kültürel kimliklerin ifade edilmesini engellemeyi amaçlayan şapka kanunu nedeniyle aynı yılın sonuna doğru patlak veren [[Rize İsyanı (1925)|Rize İsyanı]]'nın kitlesel boyuta ulaşmasında kukulanın da aynı kanunla yasaklanmış olmasının başat rol oynadığı düşünülür. Kanlı şekilde bastırılan bu isyanın sonrasında fiilen uygulamaya giren bu yasakla birlikte kukulanın Türkiye sınırları içinde günlük hayatta kullanımı sona ermiştir.
-İlginçtir ki Anadolu'nun kırsal kesimlerinde farklı etnik topluluklar tarafından kullanılan başlık türleri için neredeyse hiç kaale alınmayan bu yasağın tamamen ortadan kaldırabildiği tek etnik başlık kukula olmuştur. Bu başlık Türkiye'de günümüzde sadece halk dansları gösterilerinde forklorik bir aksesuar olarak kullanımdadır ve geride kalan yüz yıl boyunca, yasağı çiğneyerek gündelik hayatında bu başlığı kullandığı görülen tek kişi [[İsmet Zeki Eyüboğlu]] olmuştur.
+İlginçtir ki Anadolu'nun kırsal kesimlerinde farklı etnik topluluklar tarafından kullanılan başlık türleri için neredeyse hiç kaale alınmayan bu yasağın tamamen ortadan kaldırabildiği tek etnik başlık kukula olmuştur. Bu başlık Türkiye'de günümüzde sadece halk dansları gösterilerinde folklorik bir aksesuar olarak kullanımdadır ve geride kalan yüz yıl boyunca, yasağı çiğneyerek gündelik hayatında bu başlığı kullandığı görülen tek kişi [[İsmet Zeki Eyüboğlu]] olmuştur.
 ==Kaynakça==
 [[Kategori:Giyim Kuşam]]

@@ 1. satır: / 1. satır: @@
 [[Dosya:Kukula.jpg|500px|thumb|Başında kukulası ile Gurialı bir genç. (1918)]]
-Kukula, geleneksel Kolh başlığı için [[Trabzon]] çevresinde kullanılan terimdir. Tarihi [[Kolhis]] coğrafyasıyla bire bir örtüşen bir yayılıma sahip olan bu özgün başlık stili, yakın dönemlere dek çeşitli yörelerde aynı coğrafyayı paylaşan farklı etnik topluluklar tarafından küçük değişikliklerle kullanılmıştır.
+Kukula, geleneksel [[Kolhis|Kolh]] başlığı için [[Trabzon]] çevresinde kullanılan terimdir. Tarihi [[Kolhis]] coğrafyasıyla bire bir örtüşen bir yayılıma sahip olan bu özgün başlık stili, yakın dönemlere dek çeşitli yörelerde aynı coğrafyayı paylaşan farklı etnik topluluklar tarafından küçük değişikliklerle kullanılmıştır.
 ==İsmi==