Yusuf Ahıskalı - Revizyon geçmişi

Okune 17.38, 10 Şubat 2026 tarihinde

2026-02-10T17:38:08Z

Okune: /* Hayatı */

2025-10-24T10:57:55Z

Hayatı

Okune: /* Hayatı */

2025-10-24T10:57:31Z

Hayatı

Okune 07.19, 22 Mayıs 2025 tarihinde

2025-05-22T07:19:17Z

Okune: /* Hayatı */

2025-05-22T07:12:13Z

Hayatı

Okune: /* Hayatı */

2025-05-22T07:10:39Z

Hayatı

Okune: /* Hayatı */

2025-05-21T17:02:58Z

Hayatı

Okune: /* Hayatı */

2025-05-21T17:00:17Z

Hayatı

Okune: /* Fikirleri */

2025-05-21T13:38:30Z

Fikirleri

Okune: /* Fikirleri */

2025-05-21T13:37:42Z

Fikirleri

← Önceki hâli		17.38, 10 Şubat 2026 tarihindeki hâli
88. satır:		88. satır:

	[[Kategori:Önemli Kişiler]]		[[Kategori:Önemli Kişiler]]
−	~~[[Kategori: Trabzon Türkleri]]~~

@@ 10. satır: / 10. satır: @@
 Osmanlı döneminde zorunlu göçle memleketlerini terk edip şehre yerleşmiş Ahıskalı bir ailenin çocuğu olarak '''10 Mart 1909''' tarihinde [[Trabzon]]'da doğdu.
-Birinci dünya savaşı yıllarında ailesi, daha sonraları "[[Muhacirlik | Muhacirlik (1916)]]" olarak hatırlanacak bir diğer zorunlu göçle Trabzon'u terk eden ahalinin arasındaydı. Savaş sonuna dek geçici olarak [[Sinop]]'a sığındılar. '''1919''' yılında [[Trabzon]]'a döndüklerinde, şehir 600 yıl sonra ikinci kez, yine uzun ömürlü olamayacak yeni bir entelektüel patlama ortamındaydı. Gazetelerin, dergilerin, matbaaların şehirde beş yıl kadar sürecek son altın çağını yaşadığı bu yıllarda, 10 yaşında bir çocuk olarak ilgi alanının netleşmesi fazla uzun sürmedi. İlk favori dergileri, Kelebek ve Karagöz idi. Orada başladığı Ortaöğrenim sürecini bir süre sonra İstanbul'da sürdüren Ahıskalı, ardından adım attığı Üniversite yıllarında "Çağlayan" mahlasıyla kaleme aldığı ilk yazılarını Trabzon'da [[Halk Gazetesi]]'nde yayımlatmaya başladı. Okulundaki hocalarından biri olan [[Suphi Nuri İleri]], onun bilimsel sosyalist fikirlerle ilk doğrudan temas kaynağı olmuştu.
+Birinci dünya savaşı yıllarında ailesi, daha sonraları "[[Muhacirlik (1916) | Muhacirlik]]" olarak hatırlanacak bir diğer zorunlu göçle Trabzon'u terk eden ahalinin arasındaydı. Savaş sonuna dek geçici olarak [[Sinop]]'a sığındılar. '''1919''' yılında [[Trabzon]]'a döndüklerinde, şehir 600 yıl sonra ikinci kez, yine uzun ömürlü olamayacak yeni bir entelektüel patlama ortamındaydı. Gazetelerin, dergilerin, matbaaların şehirde beş yıl kadar sürecek son altın çağını yaşadığı bu yıllarda, 10 yaşında bir çocuk olarak ilgi alanının netleşmesi fazla uzun sürmedi. İlk favori dergileri, Kelebek ve Karagöz idi. Orada başladığı Ortaöğrenim sürecini bir süre sonra İstanbul'da sürdüren Ahıskalı, ardından adım attığı Üniversite yıllarında "Çağlayan" mahlasıyla kaleme aldığı ilk yazılarını Trabzon'da [[Halk Gazetesi]]'nde yayımlatmaya başladı. Okulundaki hocalarından biri olan [[Suphi Nuri İleri]], onun bilimsel sosyalist fikirlerle ilk doğrudan temas kaynağı olmuştu.
 '''1934''' yılında mezuniyetinin ardından gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Ama asıl amacı ve çocukluk hayali olan yayımcılık dünyasına adım atmanın yollarını arıyordu. İleri'nin yeğeni olan [[Abidin Dino]] ile bu süreçte tanıştı ve hocasının da teşviki ile, onunla birlikte ilk olarak '''1938''''de SES (Sosyoloji, Edebiyat, Sanat) isimli bir kültür dergisi yayımladılar. Bu sayede [[Sabahattin Ali]], Orhan Veli, [[Bedri Rahmi Eyüboğlu]], Hüsamettin Bozok, Melih Cevdet Anday, Asaf Halet Çelebi, [[Hasan İzzettin Dinamo]], Nail Çakırhan, Aziz Nesin, [[Hasan Basri Alp]], Kemal Tahir, [[Zekeriya Sertel]] gibi dönemin ilerici sosyalist aydınlarıyla tanışma imkanı buldu. Hepsi yazılarıyla, şiirleriyle dergiye  katkı verdiler. Önemli bir kısmı bu katkılarında mahlas kullanmayı tercih etti.

@@ 10. satır: / 10. satır: @@
 Osmanlı döneminde zorunlu göçle memleketlerini terk edip şehre yerleşmiş Ahıskalı bir ailenin çocuğu olarak '''10 Mart 1909''' tarihinde [[Trabzon]]'da doğdu.
-Birinci dünya savaşı yıllarında ailesi, daha sonraları "[[Muhacirlik]]" olarak hatırlanacak bir diğer zorunlu göçle Trabzon'u terk eden ahalinin arasındaydı. Savaş sonuna dek geçici olarak [[Sinop]]'a sığındılar. '''1919''' yılında [[Trabzon]]'a döndüklerinde, şehir 600 yıl sonra ikinci kez, yine uzun ömürlü olamayacak yeni bir entelektüel patlama ortamındaydı. Gazetelerin, dergilerin, matbaaların şehirde beş yıl kadar sürecek son altın çağını yaşadığı bu yıllarda, 10 yaşında bir çocuk olarak ilgi alanının netleşmesi fazla uzun sürmedi. İlk favori dergileri, Kelebek ve Karagöz idi. Orada başladığı Ortaöğrenim sürecini bir süre sonra İstanbul'da sürdüren Ahıskalı, ardından adım attığı Üniversite yıllarında "Çağlayan" mahlasıyla kaleme aldığı ilk yazılarını Trabzon'da [[Halk Gazetesi]]'nde yayımlatmaya başladı. Okulundaki hocalarından biri olan [[Suphi Nuri İleri]], onun bilimsel sosyalist fikirlerle ilk doğrudan temas kaynağı olmuştu.
+Birinci dünya savaşı yıllarında ailesi, daha sonraları "[[Muhacirlik | Muhacirlik (1916)]]" olarak hatırlanacak bir diğer zorunlu göçle Trabzon'u terk eden ahalinin arasındaydı. Savaş sonuna dek geçici olarak [[Sinop]]'a sığındılar. '''1919''' yılında [[Trabzon]]'a döndüklerinde, şehir 600 yıl sonra ikinci kez, yine uzun ömürlü olamayacak yeni bir entelektüel patlama ortamındaydı. Gazetelerin, dergilerin, matbaaların şehirde beş yıl kadar sürecek son altın çağını yaşadığı bu yıllarda, 10 yaşında bir çocuk olarak ilgi alanının netleşmesi fazla uzun sürmedi. İlk favori dergileri, Kelebek ve Karagöz idi. Orada başladığı Ortaöğrenim sürecini bir süre sonra İstanbul'da sürdüren Ahıskalı, ardından adım attığı Üniversite yıllarında "Çağlayan" mahlasıyla kaleme aldığı ilk yazılarını Trabzon'da [[Halk Gazetesi]]'nde yayımlatmaya başladı. Okulundaki hocalarından biri olan [[Suphi Nuri İleri]], onun bilimsel sosyalist fikirlerle ilk doğrudan temas kaynağı olmuştu.
 '''1934''' yılında mezuniyetinin ardından gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Ama asıl amacı ve çocukluk hayali olan yayımcılık dünyasına adım atmanın yollarını arıyordu. İleri'nin yeğeni olan [[Abidin Dino]] ile bu süreçte tanıştı ve hocasının da teşviki ile, onunla birlikte ilk olarak '''1938''''de SES (Sosyoloji, Edebiyat, Sanat) isimli bir kültür dergisi yayımladılar. Bu sayede [[Sabahattin Ali]], Orhan Veli, [[Bedri Rahmi Eyüboğlu]], Hüsamettin Bozok, Melih Cevdet Anday, Asaf Halet Çelebi, [[Hasan İzzettin Dinamo]], Nail Çakırhan, Aziz Nesin, [[Hasan Basri Alp]], Kemal Tahir, [[Zekeriya Sertel]] gibi dönemin ilerici sosyalist aydınlarıyla tanışma imkanı buldu. Hepsi yazılarıyla, şiirleriyle dergiye  katkı verdiler. Önemli bir kısmı bu katkılarında mahlas kullanmayı tercih etti.

@@ 2. satır: / 2. satır: @@
 Yusuf Ahıskalı (1909-1983) [[Trabzon]] doğumlu şair, yazar ve yayımcıdır.
-kuşağının unutulmuş edebiyatçılarından biri olarak bilinir.<ref>Ali Mustafa (2018) "[http://digital.sabanciuniv.edu/abidindino/belge/3040200001304.pdf Ses'li yıllardan bir insan: Yusuf Ahıskalı] Kıyı Edebiyat Dergisi, Sayı:10 s.14-20</ref> Kendi döneminin siyasi ve entelektüel kalıplarıyla pek uyuşmayan, kendine has bir yaşam tarzına sahip olmasının bunda önemli derecede etken olduğunu düşünülür.<ref>Güngör Gençay (2002) “Yaşamın Terkisinde Bir Ömür, Yusuf Ahıskalı” Yaba Edebiyat Dergisi, Sayı:17 s.26</ref>
+kuşağının unutulmuş edebiyatçılarından biri olarak bilinir.<ref>Ali Mustafa (2018) "[http://digital.sabanciuniv.edu/abidindino/belge/3040200001304.pdf Ses'li yıllardan bir insan: Yusuf Ahıskalı] Kıyı Edebiyat Dergisi, Sayı:10 s.14-20</ref> Kendi döneminin siyasi ve entelektüel kalıplarıyla pek uyuşmayan, kendine has bir yaşam tarzına sahip olmasının bunda önemli derecede etken olduğu düşünülür.<ref>Güngör Gençay (2002) “Yaşamın Terkisinde Bir Ömür, Yusuf Ahıskalı” Yaba Edebiyat Dergisi, Sayı:17 s.26</ref>
 ==İsmi==

@@ 45. satır: / 45. satır: @@
 </blockquote>
-'''1980''' yılında Pakinson hastalığına yakalandığında, tedavisini üstlenmek isteyen Bulgaristan Yazarlar Birliği'nin davetlisi olarak Sofya'ya gitti ve orada daha sonra ölene dek ilaçlarını kendisine gönderecek olan [[Fahri Erdinç]] tarafından birkaç hafta ağırlandı.
+'''1980''' yılında Parkinson hastalığına yakalandığında, tedavisini üstlenmek isteyen Bulgaristan Yazarlar Birliği'nin davetlisi olarak Sofya'ya gitti ve orada daha sonra ölene dek ilaçlarını kendisine gönderecek olan [[Fahri Erdinç]] tarafından birkaç hafta ağırlandı.
 '''1983''' yazında bir kalp krizi geçirdi ve son anda hastaneye yetiştirildi. Ancak kendisine derhal gerçekleştirilmesi önerilen ameliyat için gereken miktarda parası yoktu. Evine gönderildi. İki hafta sonra, '''26 Haziran 1983''' tarihinde ikinci bir kalp krizi ile İstanbul'daki evinde öldü. 12 Eylül cuntasının şiddetli baskı ortamında, gözlerden uzak cenaze merasimine sadece iki vefalı yazar ve şair dostu ile damadı katılmaya cesaret edebildi.

@@ 29. satır: / 29. satır: @@
 Ara verdiği bu dergiyi de '''1960''' yılında çıkardığı 10. sayısı ile birlikte sonlandırdı.
-Sonrasında kendini büyük ölçüde, o sıralarda üç yaşında annesiz kalan kızının büyütülmesine ve yetiştirilmesine adadı. Bir de eski dostlarına. Menekşe semtindeki küçük tek katlı ve bahçeli evini, edebiyat sofrası adını verdiği bir dergaha dönüştürmüştü adeta, altmışlı ve yetmişli yıllarda. Yaşar Kemal'den, [[Enver Gökçe]]'ye, Orhan Kemal'den [[İlhami Bekir Tez]]'e kadar kırklı yılların eski tüfeklerinden hayatta kalmış nice ismin uğrak yeri oldu o sofra. Yegane ekmek kapısı olan, yılların yadigarı o eski küçük matbaa makinası da sadece tek varlığı olan kızını yetiştirmek, eski dostlarını ağırlamak, ihtiyacı olanlara destek olmak için çalıştı senelerce. Kenarda köşede fazladan tek kuruş parası olmadı çoğu zaman. Özellikle yetmişli yıllarda, broşürlerini bildirilerini basacak başka matbaa bulmayan devrimci gençlerin de Yusuf abisi oldu, onları da sırtına yüklendi, onlar için de defalarca karakolluk oldu.
+Sonrasında kendini büyük ölçüde, o sıralarda üç yaşında annesiz kalan kızının büyütülmesine ve yetiştirilmesine adadı. Bir de eski dostlarına. Menekşe semtindeki küçük tek katlı bahçeli evini, edebiyat sofrası adını verdiği bir dergaha dönüştürmüştü adeta, altmışlı ve yetmişli yıllarda. Yaşar Kemal'den, [[Enver Gökçe]]'ye, Orhan Kemal'den [[İlhami Bekir Tez]]'e kadar kırklı yılların eski tüfeklerinden hayatta kalmış nice ismin uğrak yeri oldu o sofra. Yegane ekmek kapısı olan, yılların yadigarı o eski küçük matbaa makinası da sadece tek varlığı olan kızını yetiştirmek, eski dostlarını ağırlamak, ihtiyacı olanlara destek olmak için çalıştı senelerce. Kenarda köşede fazladan tek kuruş parası olmadı çoğu zaman. Özellikle yetmişli yıllarda, broşürlerini bildirilerini basacak başka matbaa bulmayan devrimci gençlerin de Yusuf abisi oldu, onları da sırtına yüklendi, onlar için de defalarca karakolluk oldu.
 Onu modern zamanları Diyojen'i olarak tanımlayan ve hayat hikayesini uzun bir şiir haline getiren Trabzonlu şair Yaşar Miraç, dizelerinde Yusuf Ahıskalı'yı şu şekilde anlatmıştı:

@@ 16. satır: / 16. satır: @@
 Öte yandan, oldukça parlak bir başlangıç yaptığı memuriyet kariyeri, üst düzey müdürlere kadar uzanan bir rüşvet ağını açığa çıkarıp rapor etmesi ile beklenmedik bir anda sekteye uğramıştı. Türkiye gümrüklerindeki yerleşik işleyişinden habersiz olması, devletin üst kademelerini dahi şaşkına uğrattı. Nihayetinde devlet "işini bilen" memur ve bürokratlarının yanında durdu. Kendisine ise sadece istifa etme seçeneği kalmıştı. Profesyonel kariyerini sona erdirip, fiilen derginin başına geçti. Bir yıl sonra [[Nazım Hikmet]]'in cezaevinden "Nurettin Eşfak" mahlasıyla gönderdiği şiirlerini de yayımlamaya başladı. Ancak muhtemelen, dergi için harcamakta olduğu maddi birikimini tüketince 5. sayısında yayıma ara vermek zorunda kaldı.
-'''1939''''da tekrar çıkmaya başlayan derginin 2. sayısının kapağını [[Abidin Dino]], sıkılı bir yumruk çizimi ile tasarladı. Yusuf Ahıskalı, bu yumruğun ne anlama geldiğine dair ifade vermek üzere Ankara'ya çağrıldı. Kendisine derginin ismini değiştirmesi ve çizgisine çeki düzen vermesi şartıyla kapatılmayacağı söylendi. "YENİ SES" adıyla yayımlanan ve içinde [[İhsan Mehmed Hamamizade]]'nin "Trabzon Halk Sanatı" başlıklı incelemesinin de yer aldığı bir sonraki sayı ve ardından gelen diğer sayılar, sayfalarında sağ cenahtan şair ve yazarlara da yer veren, arada İnönü'ye ve devlete de mecburi selamlar çakan bir içerikle çıkmaya başladı. Buna rağmen, 7. sayıda [[Nazım Hikmet]]'in "Kara Haber" şiirinin kendi el yazısıyla kapakta yayımlanmasıyla, siyasi baskılar tekrar arttı. '''Temmuz 1941''''de faaaliyetleri durduruldu. '''1943''''de kaldığı yerden devam eden sayılar, [[Hasan İzzettin Dinamo]]'nun Cumhuriyet gazetesindeki Nazi yanlısı köşe yazarlarını hedef alan taşlaması nedeniyle tekrar Ankara'nın radarına takıldı. Dergi sahibi olarak Yusuf Ahıskalı, Dinamo ile birlikte Sıkı Yönetim Komutanlığı'nda sorguya çekildi. Kısa bir süre sonra da "ihtiyat yedeği" olarak ikinci kez askere alındı. <ref>M.Bülent Varlık (2021) "1940'ların Dergileri" c.III s.17-20</ref>
+'''1939''''da tekrar çıkmaya başlayan derginin 2. sayısının kapağını [[Abidin Dino]], sıkılı bir yumruk çizimi ile tasarladı. Yusuf Ahıskalı, bu yumruğun ne anlama geldiğine dair ifade vermek üzere Ankara'ya çağrıldı. Kendisine derginin ismini değiştirmesi ve çizgisine çeki düzen vermesi şartıyla kapatılmayacağı söylendi. "YENİ SES" adıyla yayımlanan ve içinde [[İhsan Mehmed Hamamizade]]'nin "Trabzon Halk Sanatı" başlıklı incelemesinin de yer aldığı bir sonraki sayı ve ardından gelen diğer sayılar, sayfalarında sağ cenahtan şair ve yazarlara da yer veren, arada İnönü'ye ve devlete de mecburi selamlar çakan bir içerikle çıkmaya başladı. Buna rağmen, 7. sayıda [[Nazım Hikmet]]'in "Kara Haber" şiirinin kendi el yazısıyla kapakta yayımlanmasıyla, siyasi baskılar tekrar arttı. '''Temmuz 1941''''de faaaliyetleri durduruldu. '''1943''''de kaldığı yerden yayımına devam eden dergi, 16. sayıda [[Hasan İzzettin Dinamo]]'nun Cumhuriyet gazetesindeki Nazi yanlısı köşe yazarlarını hedef alan taşlaması nedeniyle tekrar Ankara'nın radarına takıldı. Dergi sahibi olarak Yusuf Ahıskalı, Dinamo ile birlikte Sıkı Yönetim Komutanlığı'nda sorguya çekildi. Kısa bir süre sonra da "ihtiyat yedeği" olarak ikinci kez askere alındı. <ref>M.Bülent Varlık (2021) "1940'ların Dergileri" c.III s.17-20</ref>
 Bu cezalandırma askerliğinden terhis olmasını takiben '''1944''''de ikinci ve üçüncü öykü kitaplarını, ertesi yıl da ilk şiir kitabını yayımladı. Savaş sonrası, '''1946''''da, yeni çok partili sistemle birlikte kurulan partilerden biri olan Türkiye Sosyalist Partisi'ne üye oldu. Aynı süreçte SES dergisini üçüncü kez çıkartmak için de kolları sıvadı. Bu yeni dönemde de derginin her sayısında, hala tutsak olan Nazım Hikmet'in "Nurettin Eşfak" imzalı şiirlerine yer verdi. Yayım çizgisini giderek daha siyasi bir çizgiye taşıdı. 7. sayıda kendisinin “Sosyalist Bir Hükümet Lazım” ve Aziz Nesin’in “Sosyalist Partiler” başlıklı yazıları yayımlandı. Nihayetinde tekrar hapse girmesi uzun sürmedi ve '''11 Aralık 1946''' tarihli son sayısıyla SES dergisi bir kez daha yayımını durdurdu. İki yıllık bir ara sonrası tekrar canlandırmayı denese de, sadece iki yeni sayı daha çıkarabildikten sonra dergi tekrar kapatıldı.

@@ 56. satır: / 56. satır: @@
 </blockquote>
-"Musa'nın Gecekondusu" romanında kendisinden, onu "basımevci, yazar Hüsrev" adıyla kodlayarak bahseden yakın arkadaşı [[Hasan İzzettin Dinamo]], onun muazzam genişlikteki çevresi ile çelişkili gibi görünen yalnızlığını ve bunun sebebi olan kendine has yaşam felsefesini şu satırlarla anlatmıştı:
+"Musa'nın Gecekondusu" romanında kendisinden "basımevci, yazar Hüsrev" adıyla kodlayarak bahseden yakın arkadaşı [[Hasan İzzettin Dinamo]], onun muazzam genişlikteki çevresi ile çelişkili gibi görünen yalnızlığını ve bunun sebebi olan kendine has yaşam felsefesini şu satırlarla anlatmıştı:
 <blockquote>