Zeki Baştımar - Revizyon geçmişi

Okune 20.15, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T20:15:46Z

Okune 20.06, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T20:06:13Z

Okune 20.04, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T20:04:18Z

Okune 20.03, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T20:03:30Z

Okune 20.01, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T20:01:50Z

Okune 19.55, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T19:55:38Z

Okune 19.55, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T19:55:18Z

Okune 19.51, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T19:51:12Z

Okune 19.21, 23 Ağustos 2022 tarihinde

2022-08-23T19:21:10Z

Okune: /* Hayatı */

2021-02-27T10:47:45Z

Hayatı

@@ 27. satır: / 27. satır: @@
 Türkiye'de hızla tırmanışa geçen işçi ve öğrenci hareketlerinin, planlı ve yurtdışı bağlantılı olduğu öne süren dönemin içişleri bakanı, '''13 Mart 1969''' tarihli meclis oturumunda yaptığı konuşmada; ülke dışındaki gösterilerle atılan Amerikan aleyhtarı sloganların, ''"...hain komünist Zeki Baştımar tarafından verilen dış talimatlara uygun olarak..."'' ülke içinde de kelimesi kelimesine aynı şekilde kullanıldığını iddia ediyordu.
-Gerçekten de yönetiminin son yıllarında bile, Zeki Baştımar'ın -kimi iddiaların aksine- Türkiye'deki gelişmelerden hiç de kopuk olmadığı, aksine birçok süreçte yönlendirici odak olduğu, seneler sonra paylaşılan bazı kişisel anılar ve tanıklıklarla açığa çıkacaktı. TİP'in '''29 Ekim 1970''''de Ankara'da toplanan 4. kongresinde, partinin [[Behice Boran]]'ın kontrolünden çıkma riski ortaya çıktığında, Türkiye ile irtibatını sağlayan özel kuryesi Aybars Bentürk ve ATTF vasıtasıyla duruma müdahil olmuş ve işleri rayına sokturmuştu. O sürecin tanığı olan Aydın Meriç, seneler sonra o kritik müdahaleyi anılarında şu şekilde aktaracaktı:
+Gerçekten de Zeki Baştımar'ın -yaygınlaştırılmış bir yanılgının aksine- yönetiminin son yıllarında bile Türkiye'deki gelişmelerden kopuk olmadığı, aksine, kendisine yakın isimler vasıtasıyla birçok süreçte hala perde arkasındaki yönlendirici odak olduğu, seneler sonra paylaşılan bazı kişisel anılar ve tanıklıklarla açığa çıkacaktı. Örneğin, TİP'in '''29 Ekim 1970''''de Ankara'da toplanan 4. kongresinde, partinin [[Behice Boran]]'ın kontrolünden çıkma riski ortaya çıktığında, Türkiye ile irtibatını sağlayan özel kuryesi Aybars Bentürk ve ATTF vasıtasıyla duruma müdahil olmuş ve işleri rayına sokturmuştu. O sürecin tanığı olan Aydın Meriç, seneler sonra o kritik müdahaleyi anılarında şu şekilde aktaracaktı:
 <blockquote>

@@ 23. satır: / 23. satır: @@
 '''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte parti önderliğini bu kez fiilen üstlendi. Her ikisi de Selanikli olan Şefik Hüsnü ve Baraner ikilisinin öncülük ettiği Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları bu legal partinin saflarına davet edilerek kitleselleşme çalışmaları başlatıldı. Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
-Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi'e aldı. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
+Kendisinin ise örgütsel konumu açığa çıktığı için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamış, bu yüzden Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçmişti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi'e aldı. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
 Türkiye'de hızla tırmanışa geçen işçi ve öğrenci hareketlerinin, planlı ve yurtdışı bağlantılı olduğu öne süren dönemin içişleri bakanı, '''13 Mart 1969''' tarihli meclis oturumunda yaptığı konuşmada; ülke dışındaki gösterilerle atılan Amerikan aleyhtarı sloganların, ''"...hain komünist Zeki Baştımar tarafından verilen dış talimatlara uygun olarak..."'' ülke içinde de kelimesi kelimesine aynı şekilde kullanıldığını iddia ediyordu.

@@ 23. satır: / 23. satır: @@
 '''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte parti önderliğini bu kez fiilen üstlendi. Her ikisi de Selanikli olan Şefik Hüsnü ve Baraner ikilisinin öncülük ettiği Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları bu legal partinin saflarına davet edilerek kitleselleşme çalışmaları başlatıldı. Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
-Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. '''1961''''de Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi'e aldı. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
+Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi'e aldı. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
 Türkiye'de hızla tırmanışa geçen işçi ve öğrenci hareketlerinin, planlı ve yurtdışı bağlantılı olduğu öne süren dönemin içişleri bakanı, '''13 Mart 1969''' tarihli meclis oturumunda yaptığı konuşmada; ülke dışındaki gösterilerle atılan Amerikan aleyhtarı sloganların, ''"...hain komünist Zeki Baştımar tarafından verilen dış talimatlara uygun olarak..."'' ülke içinde de kelimesi kelimesine aynı şekilde kullanıldığını iddia ediyordu.

@@ 15. satır: / 15. satır: @@
 Eğitimini tamamladıktan sonra '''1929''''da İstanbul'a geçen Baştımar, Nazım Hikmet ile birlikte parti içi muhalefete katılarak aktif siyasi faaliyetlerine başladı. '''1930''''da sahte kimlikle yakalanarak tutuklandı ve sonrasında askere alındı. '''1931''' yılında askerden döndüğünde parti çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Ertesi yıl gerçekleşen gizli kongrede, partinin Merkez Komite üyeliğine seçildi ve tekrar tutuklandı. '''1934''' yılında ikinci kez Moskova'ya giderek iki yıl orada kalışının ardından, bu kez örgütlenme çabalarını Ankara'ya taşımak üzere Türkiye'ye geri döndü. Takip eden on yıl boyunca faaliyet yürüteceği Ankara'da, ''Sadun Aren, [[Niyazi Ağırnaslı]], Bekir Karayel, Ahmed Arif, [[Enver Gökçe]] ve [[Ali Faik Cihan]]'' gibi ileride her biri Türkiye sol hareketinde başlı başına birer simge olacak bir çok ismi parti saflarına katacaktı.<ref>Sevgi Gürsel (2000) "[https://www.urundergisi.com/makaleler.php?ID=85 Gelenekten Geleceğe Bekir Karayel]"</ref>
-Aynı süreçte, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmiş ve bilahare onları da parti çatısı altında toplamıştı.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O yıllarda, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı genç akademisyen [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkili olacaktı. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
+Aynı süreçte, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmiş ve bilahare onları da parti çatısı altında toplamıştı.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O yıllarda, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı genç akademisyen [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkiliydi. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
 İstanbul ile Ankara arasındaki parti içi çekişmeler, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini takiben kısmen sönümlendi. TKP İstanbul yönetiminin dağılmasıyla, Zeki Baştımar partinin en önde gelen ismi oldu ve İstanbul'a geçerek '''1947''' yılından itibaren genel sekreterlik görevini vekaleten üzerine aldı. Politik yaşamının bu tarihten sonraki yıllarında; parti içi entrikalarla, ayak oyunlarıyla, şahsi çekişmelerle ve özellikle İstanbul'daki eski kadronun kendisini dışlama çabaları ile daha fazla mücadele etmek zorunda kalacaktı.

@@ 13. satır: / 13. satır: @@
 '''1922''' sonbaharında, giriş sınavlarını kazandığı [[Trabzon Muallim Mektebi]]'ne girdi. O yıllarda [[Trabzon]]'da yayınlanan dergi ve gazetelere gönderdiği şiirlerinin dikkat çekmesi, dönemin yerel entelektüel çevreleriyle irtibat kurmasını sağladı. Bu sayede, ilerleyen senelerde ilk kez sosyalist fikirlerle tanışarak '''1925''' yılında gizli Türkiye Komünist Partisi'ne üye oldu. Ertesi yıl partinin [[Trabzon]] teşkilatı tarafından, üniversite eğitimi alması için [[Batum]] üzerinden Moskova'ya gönderildi.
-Eğitimini tamamladıktan sonra '''1929''''da İstanbul'a geçen Baştımar, Nazım Hikmet ile birlikte parti içi muhalefete katılarak aktif siyasi faaliyetlerine başladı. '''1930''''da sahte kimlikle yakalanarak tutuklandı ve sonrasında askere alındı. '''1931''' yılında askerden döndüğünde parti çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Ertesi yıl gerçekleşen gizli kongrede, partinin Merkez Komite üyeliğine seçildi ve tekrar tutuklandı. '''1934''' yılında ikinci kez Moskova'ya giderek iki yıl orada kalışının ardından, bu kez örgütlenme çabalarını Ankara'ya taşımak üzere Türkiye'ye geri döndü. O dönemde Ankara'da, ''Sadun Aren, [[Niyazi Ağırnaslı]], Bekir Karayel, Ahmed Arif, [[Enver Gökçe]] ve [[Ali Faik Cihan]]'' gibi ileride her biri Türkiye sol hareketinde başlı başına birer simge olacak isimleri parti saflarına katacaktı.<ref>Sevgi Gürsel (2000) "[https://www.urundergisi.com/makaleler.php?ID=85 Gelenekten Geleceğe Bekir Karayel]"</ref>
+Eğitimini tamamladıktan sonra '''1929''''da İstanbul'a geçen Baştımar, Nazım Hikmet ile birlikte parti içi muhalefete katılarak aktif siyasi faaliyetlerine başladı. '''1930''''da sahte kimlikle yakalanarak tutuklandı ve sonrasında askere alındı. '''1931''' yılında askerden döndüğünde parti çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Ertesi yıl gerçekleşen gizli kongrede, partinin Merkez Komite üyeliğine seçildi ve tekrar tutuklandı. '''1934''' yılında ikinci kez Moskova'ya giderek iki yıl orada kalışının ardından, bu kez örgütlenme çabalarını Ankara'ya taşımak üzere Türkiye'ye geri döndü. Takip eden on yıl boyunca faaliyet yürüteceği Ankara'da, ''Sadun Aren, [[Niyazi Ağırnaslı]], Bekir Karayel, Ahmed Arif, [[Enver Gökçe]] ve [[Ali Faik Cihan]]'' gibi ileride her biri Türkiye sol hareketinde başlı başına birer simge olacak bir çok ismi parti saflarına katacaktı.<ref>Sevgi Gürsel (2000) "[https://www.urundergisi.com/makaleler.php?ID=85 Gelenekten Geleceğe Bekir Karayel]"</ref>
-Aynı yıllarda, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmişti.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O süreçte, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkili olacaktı. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
+Aynı süreçte, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmiş ve bilahare onları da parti çatısı altında toplamıştı.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O yıllarda, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı genç akademisyen [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkili olacaktı. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
 İstanbul ile Ankara arasındaki parti içi çekişmeler, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini takiben kısmen sönümlendi. TKP İstanbul yönetiminin dağılmasıyla, Zeki Baştımar partinin en önde gelen ismi oldu ve İstanbul'a geçerek '''1947''' yılından itibaren genel sekreterlik görevini vekaleten üzerine aldı. Politik yaşamının bu tarihten sonraki yıllarında; parti içi entrikalarla, ayak oyunlarıyla, şahsi çekişmelerle ve özellikle İstanbul'daki eski kadronun kendisini dışlama çabaları ile daha fazla mücadele etmek zorunda kalacaktı.

@@ 21. satır: / 21. satır: @@
 Menderes dönemiyle birlikte artan siyasi baskılar, '''1951''' yılında, Mihri Belli çevresinin hataları ile toplu tutuklamalara yol açınca, o da yakalandı ve yargılandı. Sorgulama sürecinde aynı çevrelerin 50 sayfalık bir mektupla "sehven" sızdırdığı bilgilerle, polis, örgütün yeni bir numaralı isminin kendisi olduğu ilk kez öğrendi ve bir anda soruşturmanın kilit ismi haline geldi. O andan itibaren aylarca süren ağır işkencelere maruz kaldı. İki sene boyunce 2 metrekarelik bir tabutlukta tutuldu. Bu süreçte kendince belirlediği bir taktikle, ifşa olmuş ve tutuklanmış bütün isimlerle örgütsel ilişkisini kabul etti. Fakat özellikle örgüt bağlarının yeterince açığa çıkarılamadığını farkettiği, [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]] gibi çoğu akademisyen olan önemli parti üyeleriyle ilişkisini reddetti, onları ele vermedi. Diğer bazı tutuklu yoldaşları tarafından bu tavrı nedeniyle itirafçılıkla suçlandı. Oysa aslında partinin dışarıda olan, henüz deşifre olmamış kadrolarının güvenliğinı korumaya odaklandığı, seneler sonra bazı bilgi ve belgeler bir araya getirildiğinde anlaşılacaktı.  Ona itirafçı suçlamasını yönelten isimler ise, aynı süreçte devlete ve cumhuriyete övgüler dizerek beraat etmeye çalıştılar. Duruşmalara geçildiğinde ise, en ağır cezayı kendisinin alacağı artık kesinleşmiş gibiydi. Bütün suçlamaları üzerine alarak siyasi nitelikli bir savunma yaptı. Savunmasını, kendi Marksist-Leninist mücadelesinin insanlık adına zaruri ve meşru olduğu, kendisini yargılayan mahkemenin ise meşru olmadığı tezi üzerine kurdu. Bu savunması, daha sonra broşür olarak yayınlanacak ve sonraki yılların siyasi örgüt davalarında da benzeri tavırlara esin kaynağı olacaktı. Dava sonucu açıklanan kararlar beklendiği gibi çıktı. Partinin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ kanadının tedbirsizliğinden kaynaklanan ve tarihi bir yıkıma yok açan o süreçte, hüküm giydiği 10 yıl ağır hapisle, gizli Komünist Parti davasında en büyük cezayı alan isim oldu.<ref>Zeki Baştımar (1966) [https://durum-online.com/wp-content/uploads/2019/06/Durum5-PDF.pdf "Dava ve Müdafaa"] s.5-12</ref>
-'''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte parti önderliğini bu kez fiilen üstlendi. Her ikisi de Selanikli olan Şefik Hüsnü ve Baraner ikilisinin öncülük ettiği Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu ve bir süre zemin yoklandı. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları legal partinin saflarına davet edilerek, kitleselleşme çalışmaları başlatıldı ve Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
+'''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte parti önderliğini bu kez fiilen üstlendi. Her ikisi de Selanikli olan Şefik Hüsnü ve Baraner ikilisinin öncülük ettiği Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları bu legal partinin saflarına davet edilerek kitleselleşme çalışmaları başlatıldı. Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
-Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. '''1961''''de Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi üyeliğine getirdi. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirdirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
+Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. '''1961''''de Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin döneminde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP Merkez Komitesi'e aldı. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirdirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
 Türkiye'de hızla tırmanışa geçen işçi ve öğrenci hareketlerinin, planlı ve yurtdışı bağlantılı olduğu öne süren dönemin içişleri bakanı, '''13 Mart 1969''' tarihli meclis oturumunda yaptığı konuşmada; ülke dışındaki gösterilerle atılan Amerikan aleyhtarı sloganların, ''"...hain komünist Zeki Baştımar tarafından verilen dış talimatlara uygun olarak..."'' ülke içinde de kelimesi kelimesine aynı şekilde kullanıldığını iddia ediyordu.

@@ 13. satır: / 13. satır: @@
 '''1922''' sonbaharında, giriş sınavlarını kazandığı [[Trabzon Muallim Mektebi]]'ne girdi. O yıllarda [[Trabzon]]'da yayınlanan dergi ve gazetelere gönderdiği şiirlerinin dikkat çekmesi, dönemin yerel entelektüel çevreleriyle irtibat kurmasını sağladı. Bu sayede, ilerleyen senelerde ilk kez sosyalist fikirlerle tanışarak '''1925''' yılında gizli Türkiye Komünist Partisi'ne üye oldu. Ertesi yıl partinin [[Trabzon]] teşkilatı tarafından, üniversite eğitimi alması için [[Batum]] üzerinden Moskova'ya gönderildi.
-Eğitimini tamamladıktan sonra '''1929''''da İstanbul'a geçen Baştımar, Nazım Hikmet ile birlikte parti içi muhalefete katılarak aktif siyasi faaliyetlerine başladı. '''1930''''da sahte kimlikle yakalanarak tutuklandı ve sonrasında askere alındı. '''1931''' yılında askerden döndüğünde parti çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Ertesi yıl gerçekleşen gizli kongrede, partinin Merkez Komite üyeliğine seçildi ve tekrar tutuklandı. '''1934''' yılında ikinci kez Moskova'ya giderek iki yıl orada kalışının ardından, bu kez örgütlenme çabalarını Ankara'ya taşımak üzere Türkiye'ye geri döndü. O dönemde Ankara'da, ''Sadun Aren, [[Niyazi Ağırnaslı]], Bekir Karayel, [[Behice Boran]], Ahmed Arif, [[Enver Gökçe]] ve [[Ali Faik Cihan]]'' gibi ileride her biri Türkiye sol hareketinde başlı başına birer simge olacak isimleri parti saflarına katacaktı.<ref>Sevgi Gürsel (2000) "[https://www.urundergisi.com/makaleler.php?ID=85 Gelenekten Geleceğe Bekir Karayel]"</ref>
+Eğitimini tamamladıktan sonra '''1929''''da İstanbul'a geçen Baştımar, Nazım Hikmet ile birlikte parti içi muhalefete katılarak aktif siyasi faaliyetlerine başladı. '''1930''''da sahte kimlikle yakalanarak tutuklandı ve sonrasında askere alındı. '''1931''' yılında askerden döndüğünde parti çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Ertesi yıl gerçekleşen gizli kongrede, partinin Merkez Komite üyeliğine seçildi ve tekrar tutuklandı. '''1934''' yılında ikinci kez Moskova'ya giderek iki yıl orada kalışının ardından, bu kez örgütlenme çabalarını Ankara'ya taşımak üzere Türkiye'ye geri döndü. O dönemde Ankara'da, ''Sadun Aren, [[Niyazi Ağırnaslı]], Bekir Karayel, Ahmed Arif, [[Enver Gökçe]] ve [[Ali Faik Cihan]]'' gibi ileride her biri Türkiye sol hareketinde başlı başına birer simge olacak isimleri parti saflarına katacaktı.<ref>Sevgi Gürsel (2000) "[https://www.urundergisi.com/makaleler.php?ID=85 Gelenekten Geleceğe Bekir Karayel]"</ref>
-Aynı yıllarda, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes, [[Behice Boran]] ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmişti.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O süreçte, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkili olacaktı. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
+Aynı yıllarda, çoğu ikinci dünya savaşının başlamasıyla yurtdışından dönen ve Ankara'da, DTCF bünyesinde görev alan [[Pertev Naili Boratav]], Niyazi Berkes, Mediha Berkes ve [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] gibi Marksist akademisyenlerle ilk teması da muhtemelen '''1940''' yılı civarında gerçekleşmişti.<ref>Cavlı Çulfaz (2020) "[https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/muzaffer-serif-basoglu-114-yasinda-3-1755158 Muzaffer Şerif Başoğlu 114 yaşında]"</ref> O süreçte, özellikle '''1942''' yılında parti üyesi yaptığı [[Behice Boran]]'ın sorumluluğu altında çıkartılan dergiler oldukça etkili olacaktı. Bu dergilerin ilki "Yurt ve Dünya" idi. Bu dergide ağırlıklı olarak sosyoloji ve siyaset üzerine makalelerin yanında, [[Sabahattin Ali]]'den [[Rıfat Ilgaz]]'a kadar geniş bir yelpazeden dönemin parlak edebiyatçılarının öyküleri de yayımlanmaktaydı. Derginin ortak paydası, o günün güncel gündemi olan ırkçılık ve faşizm karşıtlığıydı. Ama aynı zamanda, dönemin TKP lideri olan Şefik Hüsnü çizgisi ile uyumlu Ulusalcı/Sağ anlayışın temsilcilerine de sayfalarında yer veriyordu.<ref>Meltem Ağduk Gevrek (1998) "Yurt ve Dünya/ 1941-1944: 1940’ların “solunun” Ankara çevresi" s.255-270</ref> '''1943''' yılında ise ikinci bir dergi; yine [[Behice Boran]] yönetiminde ama bu kez büyük ölçüde hümanizmi öne çıkaran Marksist-Leninist bir çizgi sergileyecek ve Zeki Baştımar'a yakın isimlerin yazılarına daha fazla yer verecek olan "Adımlar" dergisi çıkarılmıştı. Bu derginin ilk sayısı ile birlikte, TKP'nin İstanbul merkezli Ulusalcı/Sağ eğilimli MK üyeleriyle, Ankara'daki Zeki Baştımar arasında ideolojik çatlak iyice derinleşmişti. İstanbul'dan Ankara'ya, orada neler olup bittiğini birinci elden öğrenmek için gönderilen Mihri Belli'ye, [[Muzaffer Şerif Başoğlu]] tarafından ''"Biz tastamam Zeki Baştımar'ın denetiminde bir dergi çıkartacağız"'' şeklinde bir açıklama yapılmıştı.<ref>Gökhan Atılgan (2007) "Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı" s.59-63</ref>
-İstanbul ile Ankara arasındaki parti içi çatışma, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini takiben kağıt üzerinde sona erdi. TKP İstanbul yönetiminin dağılmasıyla, Zeki Baştımar partinin en önde gelen ismi olmuş ve İstanbul'a geçerek '''1947''' yılından itibaren genel sekreterlik görevini vekaleten üzerine almıştı. Ancak buna rağmen, politik yaşamının bu tarihten sonraki yıllarında; parti içi entrikalarla, ayak oyunlarıyla, şahsi çekişmelerle ve özellikle İstanbul'daki eski kadronun kendisini dışlama çabaları ile daha fazla mücadele etmek zorunda kalacaktı.
+İstanbul ile Ankara arasındaki parti içi çekişmeler, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini takiben kağıt üzerinde sona erdi. TKP İstanbul yönetiminin dağılmasıyla, Zeki Baştımar partinin en önde gelen ismi olmuş ve İstanbul'a geçerek '''1947''' yılından itibaren genel sekreterlik görevini vekaleten üzerine almıştı. Ancak buna rağmen, politik yaşamının bu tarihten sonraki yıllarında; parti içi entrikalarla, ayak oyunlarıyla, şahsi çekişmelerle ve özellikle İstanbul'daki eski kadronun kendisini dışlama çabaları ile daha fazla mücadele etmek zorunda kalacaktı.
 Bu arada Menderes dönemiyle birlikte artan siyasi baskılar, '''1951''' yılında, Mihri Belli çevresinin hataları ile toplu tutuklamalara yol açınca, o da yakalandı ve yargılandı. Sorgulama sürecinde aynı çevrelerin 50 sayfalık bir mektupla "sehven" sızdırdığı bilgilerle, polis, örgütün yeni bir numaralı isminin kendisi olduğu ilk kez öğrendi ve bir anda soruşturmanın kilit ismi haline geldi. O andan itibaren aylarca süren ağır işkencelere maruz kaldı. İki sene boyunce 2 metrekarelik bir tabutlukta tutuldu. O süreçte hem hayatta kalabilmek ve hem de partinin dışarıda kalan kısmının güvenliği korumak için, en akıllıca taktiği uyguladı. Kendisini öne sürdüklerini ve davayı üzerinde yıkmaya çalıştıklarını farkettiği isimlerin hepsi ile örgütsel ilişkilerini kabul etti. Daha sonra onu hainlikle suçlayacak o isimler ise, aynı sırada devlete ve cumhuriyete övgüler dizerek beraat etmeye çalışıyorlardı. Buna karşın kendisi ise, doğrudan kendisine bağlı hücreleri oluşturan, ama örgüt bağlarının yeterince açığa çıkarılamadığını farkettiği, [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]] gibi çoğu akademisyen olan önemli parti üyeleriyle ilişkisini reddetti, onları ele vermedi. Mahkeme süreci başladığında ise, en ağır cezayı kendisinin alacağını biliyordu. Daha önceki mahkeme deneyimlerinden farklı olarak, bu kez ilk defa bütün suçlamaları üzerine alarak siyasi nitelikli bir savunma yaptı. Savunmasını, kendi Marksist-Leninist mücadelesinin insanlık adına zaruri ve meşru olduğu, kendisini yargılayan mahkemenin ise meşru olmadığı tezi üzerine kurdu. Bu savunması, daha sonra broşür olarak yayınlanacak ve sonraki yılların siyasi örgüt davalarında da benzeri tavırlara esin kaynağı olacaktı. Dava sonuçlandığında, beklendiği gibi oldu. Partinin Ulusalcı/Sağ kanadının tedbirsizliğinden, lakayıtlığından kaynaklanan ve parti için tarihi bir yıkıma yok açan o süreçte, hüküm giydiği 10 yıl ağır hapisle, gizli Komünist Parti davasında en büyük cezayı alan isim oldu. <ref>Zeki Baştımar (1966) [https://durum-online.com/wp-content/uploads/2019/06/Durum5-PDF.pdf "Dava ve Müdafaa"] s.5-12</ref>
-'''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte, örgütü hızla toparlayarak parti önderliğini bu kez fiilen ve tamamen eline aldı. Selanikli Şefik Hüsnü ve Selanikli Baraner ikilisinin çizgisini temsil eden Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu ve bir süre zemin yoklandı. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları legal partinin saflarına davet edilerek, kitleselleşme çalışmaları başlatıldı ve Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
+'''1959''' yılında tahliye oluşunu izleyen süreçte parti önderliğini bu kez fiilen üstlendi. Her ikisi de Selanikli olan Şefik Hüsnü ve Baraner ikilisinin öncülük ettiği Ulusalcı/Sağ kanadı partiden tamamen tasfiye etti. O dönemde kendisine yakın olan ve TKP üyelikleri henüz açığa çıkmamış akademisyenlerden [[Behice Boran]] ve [[Mehmet Ali Aybar]]'ı, örgütün legal kanadı olacak bir siyasi partinin kuruluşu için yönlendirdi. Böylelikle yeni anayasanın da uygun koşullar oluşturmasıyla '''1961''' yılında bir grup sendikacı kurucu üye gösterilerek '''Türkiye İşçi Partisi''' kuruldu ve bir süre zemin yoklandı. Ertesi yıl ülkenin bütün ilerici aydınları legal partinin saflarına davet edilerek, kitleselleşme çalışmaları başlatıldı ve Mehmet Ali Aybar resmen partinin başına geçirildi. Zeki Baştımar'ın kuzeni ile evli olan bir diğer TKP üyesi [[Nihat Sargın]] ise aynı partinin örgütlenme bürosu sekreterliğine getirildi. <ref>Yıldırım Koç (2008) [https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1326571099a.pdf "TİP’in Tarihini Yeniden Yazmak Gerekli"]</ref><ref>Yıldırım Koç (2014) [https://www.aydinlik.com.tr/mehmet-ali-aybar-in-tkp-deki-gorevi-yildirim-koc-kose-yazilari-subat-2018 "Mehmet Ali Aybar’ın TKP’deki görevi"]</ref><ref>Naciye Babalık (2005) [https://www.amazon.com.tr/Türkiye-Komünist-Partisinin-Sönümlenmesi-Babalık/dp/9755334157 "Türkiye Komünist Partisi’nin Sönümlenmesi"] s.81-116 </ref>
-Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış ve mimlenmiş olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. Hiç zaman yitirmeden ülkeyi terk etmiş, Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçmişti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Türkiye'deki kadroları ise büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirdi ve ülke içindeki illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı. Böylelikle, 24 yıl önce kendisinin de Türkiye'yi temsilen katıldığı son Komintern kongresinde Türkiye için tavsiye edilen stratejiyi gecikmeli de olsa hayata geçirmiş oldu.
+Kendisinin ise örgütsel konumu tamamen açığa çıkmış olduğu için Türkiye'de artık faaliyet yürütme imkanı kalmamıştı. '''1961''''de Bulgaristan üzerinden Doğu Almanya'ya geçti. Ülke içinde kendisine yakın isimlere emanet ettiği TİP girişimi yeni bir legal siyaset deneyine soyunurken, o da dışarıda örgütün yurtdışı yapılanmasını "Dış Büro" adıyla yeni baştan organize etti. O tarihten sonra kendisini "Dış Büro 1. Sekreteri" olarak tanımladı ve sadece o unvanı kullandı. Stalin dönemimde TKP'den dışlanmış olan yakın arkadaşı [[Nazım Hikmet]]'i tekrar TKP MK üyeliğine getirdi. Türkiye'deki eski kadroları büyük ölçüde TİP bünyesinde legal siyasete yönlendirdirerek illegal örgütlenmeyi olabildiğince kapalı, dar bir yapıyla sınırladı.
 Türkiye'de hızla tırmanışa geçen işçi ve öğrenci hareketlerinin, planlı ve yurtdışı bağlantılı olduğu öne süren dönemin içişleri bakanı, '''13 Mart 1969''' tarihli meclis oturumunda yaptığı konuşmada; ülke dışındaki gösterilerle atılan Amerikan aleyhtarı sloganların, ''"...hain komünist Zeki Baştımar tarafından verilen dış talimatlara uygun olarak..."'' ülke içinde de kelimesi kelimesine aynı şekilde kullanıldığını iddia ediyordu.