|
|
| 5. satır: |
5. satır: |
| | | | |
| | ==Hayatı== | | ==Hayatı== |
| − | [[Trabzon]] eşrafından Hıfzırrahman Raşit Öymen'in ilk çocuğu olarak '''20 Haziran 1932''' tarihinde İstanbul'da doğdu. | + | [[Trabzon]] eşrafından eğitimci ve siyasetçi Hıfzırrahman Raşit Öymen'in ilk çocuğu olarak '''20 Haziran 1932''' tarihinde İstanbul'da doğdu. |
| | | | |
| − | Yoksul ve topraksız bir çiftçi ailesinin evladıydı. İlk çocukluk yılları daha çok, ailesinin sık sık çalışmak için gittiği ve uzun süreler kaldığı [[Bulancak]]'ta geçti. Ailesinin '''1952''' yılında iş bulma umuduyla taşındığı Samsun'da İlk ve Orta öğrenimini tamamladı.
| + | Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmasını takiben '''1950''' yılında gazeteciliğe başladı. Aynı yıl CHP'ye üye oldu. |
| | + | '''1955''' yılında iktidar karşıtı protesto gösterileri sırasında ilk kez göz altına alındı. '''1961''' yılında kurucu meclis üyeliğine seçildi. Kendisi gibi üye olan ama aynı yıl üyelik ayrılarak Doğan Avcıoğlu ile birlikte YÖN dergisini kuran [[Cemal Reşit Eyüboğlu]]'na destek verdi ve tarihi Yön Bildirisi'nin imzacıları arasında yer aldı. |
| | | | |
| − | '''1962''' yılında İTÜ İnşaat Fakültesine kaydoldu. İki yıl sonra okulun Talebe Cemiyetine üye oluşundan itibaren, sosyalist fikirlerle tanıştı.
| + | 1972''' yılında [[Zülfü Livaneli]] ile birlikte, Deniz Gezmiş ve arkadaşları için verilen idam kararlarının durdurulmasına yönelik bir imza kampanyası başlattı. Aynı yıl içinde bu eylmei ile bağlantılı olarak başlatılan '''Titrek Hamsi Örgütü''' soruşturması kapsamında tutuklandı ve bir süre hapis yattı.<ref>Altan Öymen (2009) "[https://www.amazon.com.tr/%C3%96FKEL%C4%B0-YILLAR-Altan-%C3%96ymen/dp/6051114017 Öfkeli Yıllar]"</ref> Sonrasında aynı yıl içinde Anka Haber Ajansı'nı kurdu ve takip eden yedi yıl boyunca yönetimini üstlendi. |
| − | Ardından aynı cemiyetin başkanı oldu ve İTÜ talebe birliği yönetim kuruluna seçildi. Bir süre sonra da İTÜ öğrenci birliği başkanı oldu. '''1967''' yılında dönemin ilk büyük öğrenci hareketi olan “Özel Okullar Devletleştirmelidir” yürüyüşünün organizasyonuna öncülük edenler arasındaydı. Ayrıca öğrencileri, işçi hareketleriyle bir araya getirmek için de özellikle çaba sarfetmekteydi. İTÜ öğrencilerini toplayıp fabrikalara, grevdeki işçilere destek olmaya götürmek gibi farklı eylemleriyle, dönemin daha popüler görünen öğrenci liderlerinden farklı bir çizgi sergiliyordu. Bunlardan birinde, '''4 Temmuz 1968''' tarihli Derby fabrikası işgali eyleminde, kalabalık bir öğrenci kitlesini yanına alıp oraya gitmiş ve orada "Öğrenci Boykot Komiteleri Başkanı" olarak yaptığı konuşmada şunları söylemişti:
| |
| | | | |
| − | <blockquote>
| + | '''1977''' yılında CHP Ankara milletvekili olarak meclise girdi. Kısa süre içinde sırasıyla grup başkan vekilliği, genel sekreter yardımcılığı ve bakanlık görevlerinde bulundu. '''1980''' yılından itibaren siyasete ara vererek tekrar gazeteciliğe döndü. Çeşitli gazetelerde yöneticilik ve başyazarlık yaptı. |
| − | ''"...Patronların ezdiği, sömürdüğü siz emekçi kardeşlerimizi, babalarımızı, amcalarımızı bütün gücümüzle desteklemekteyiz. Bu fabrikada sizleri, diğer fabrikalarda daha birçok emekçi halkı sömüren patronlar şunu bilmelidir ki, bu işçiler yalnız değildir. Bu halkın evlatları olan bizler, halka dönük düzeni kurana dek çalışacağız. Bugün burada sizin yanınızdayız, sizi desteklediğimizi ve her zaman siz emekçilerden yana olduğumuzu bilesiniz diye geldik. Gerektiğinde yine geleceğiz ve her hareketinizde sizinle beraber olacağız...”'' <ref>Tuncay Çelen, Ömer Gürcan (2006) "Hesaplaşma" b.6</ref> | |
| − | </blockquote>
| |
| − |
| |
| − | Bu ziyaretten iki hafta sonra '''17 Temmuz 1968''''de, kendisinin de örgütleyicileri arasında yer aldığı 6. Filo protestoları sonrası, üniversite yurduna yapılan baskında, yakın arkadaşı Vedat Demircioğlu polis tarafından pencereden aşağı atılarak öldürüldü. Bu olay kendisi için bir dönüm noktası oldu. Örgütlediği süreci provokasyonlara karşı kontrol altında tutamayışı nedeniyle, hem kendi doğrultusunu, hem de dönemin diğer öğrenci liderleriyle ilişkilerini sorgulamaya başladı. '''19 Ekim 1968''' tarihinde, öğrencileri devlete ve kurulu düzene karşı örgütlediği gerekçesiyle tutuklanışının ardından, dönemin "popüler" devrimci öğrenci liderleriyle arasına mesafe koydu ve onlardan büyük ölçüde koptu.
| |
| | | | |
| − | '''1969''' yılı başlarından itibaren özellikle işçi sınıfı içindeki çalışmalara daha fazla ağırlık verdi. Kartal İşçi Birliği’ni örgütledi, işçilere sınıfsal bilinç kazandırılması için yoğun çaba sarf etti. Bu gayretleriyle onun, '''15-16 Haziran 1970''' büyük işçi direnişinin tohumlarını atanlardan biri olduğu çok daha sonra anlaşılacaktı. | + | '''1995''' yılında bu İstanbul milletvekili olarak tekrar meclise girdi. '''1999''' yılında ciddi bir yönetim krizi için giren ve dağılma tehlikesi yaşayan CHP'nin yönetimini geçici bir süre için üstüne alarak birleştiri ve toparlayıcı rol üstendi. |
| − | | |
| − | '''12 Mart 1971''' darbesinin hemen ardından tutuklananlar arasında yer aldı. '''12 Mayıs 1971''' tarihinde Sıkıyönetim Komutanlığı, "yurtdışındaki ana mihrak" olarak nitelediği [[Zeki Baştımar]]'dan başlayarak [[Cemal Reşit Eyüboğlu]]'na kadar uzanan bir silsile halinde sıraladığı ve kendisinin de içinde olduğu uzun bir isim listesi için "farklı toplum kesimlerini içine alan geniş tabanlı komünist ihtilal teşebbüsü organize etmek" suçlamasıyla iddianame hazırladı ve yargılama süreci başlattı. Tutuklu olduğu bu süreçte hapishanede kansere yakalandı. Tahliyesi sonrasında doktorları, tedavisi için acilen yurtdışına gitmesini önerdiler, ancak kendisine uzun süre pasaport verilmedi. Nihayet gecikmeli olarak izin çıkınca, '''Aralık 1973'''’te tedavi için İngiltere’ye gitti. Orada kendisine, müdahale için çok geç kalınmış olduğu söylendi. Kolu kesildi. Fakat buna rağmen, sonrasındaki tedavi girişimleri olumlu sonuçlar vermedi.
| |
| − | | |
| − | Türkiye'ye dönüşünü takiben '''Şubat 1975''''de, devletin izin vermeyerek geciktirdiği tedavisi ile ilgili olarak şunları açıkladı:
| |
| − | | |
| − | <blockquote>
| |
| − | ''"...Ben içerideyken, eşim İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Adli Müşaviri Turgut Akan’a çıkmış ve: ‘Kocamı hangi suçla tutuyorsunuz? Sağlığı iyi değil, hayatı tehlikede. Sağlık kurulları ve klinik raporları bu durumu belirtiyor’ demiş. Adli Müşavir ise: ‘Ölsün istiyoruz’ demiş, ‘ Harun, eline silah almadı; eğer silahlı bir eylemi olsaydı, bizim için işini bitirmek daha kolay olurdu. O, bizim için, eline silah alanlardan daha tehlikeli. Onun için de ölmesini istiyoruz.’ Bu sözler 1972 yılı sonbaharında söylendi. Şu an yıl 1975 ve aylardan şubat. Benim sağ kolum kesildi ve fakat ölmedim...”''
| |
| − | </blockquote>
| |
| − | | |
| − | Bu açıklamasından 6 ay kadar sonra, '''15 Ağustos 1975''' tarihinde, 33 yaşında öldü.
| |
| − | [[Dosya:Harun_Karadeniz_1972.jpg|400px|thumb|Harun Karadeniz (1971)]]
| |
| | | | |
| | + | '''19 Temmuz 2025''' tarihinde, İstanbul'de 93 yaşında öldü. |
| | | | |
| | ==Eserleri== | | ==Eserleri== |
| − | *Bir Dönem Bir Çocuk (1974) | + | *Bir Dönem Bir Çocuk (2002) |
| − | *Değişim Yılları (1975) | + | *Değişim Yılları (2004) |
| − | *Öfkeli Yıllar (1975) | + | *Öfkeli Yıllar (2009) |
| − | *…Ve İhtilal (1975) | + | *...Ve İhtilal (2013) |
| | | | |
| | ==Kaynakça== | | ==Kaynakça== |
| | | | |
| | [[Kategori:Önemli Kişiler]] | | [[Kategori:Önemli Kişiler]] |
Altan Öymen (1932-2025) Trabzon asıllı gazeteci, yazar ve siyasetçidir.
1950'li yıllardan öldüğü güne dek tutarlı bir sosyal demokrat, muhalif çizgide, saygın bir aydın olarak tanınmış, iz bırakmıştır.
Hayatı
Trabzon eşrafından eğitimci ve siyasetçi Hıfzırrahman Raşit Öymen'in ilk çocuğu olarak 20 Haziran 1932 tarihinde İstanbul'da doğdu.
Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmasını takiben 1950 yılında gazeteciliğe başladı. Aynı yıl CHP'ye üye oldu.
1955 yılında iktidar karşıtı protesto gösterileri sırasında ilk kez göz altına alındı. 1961 yılında kurucu meclis üyeliğine seçildi. Kendisi gibi üye olan ama aynı yıl üyelik ayrılarak Doğan Avcıoğlu ile birlikte YÖN dergisini kuran Cemal Reşit Eyüboğlu'na destek verdi ve tarihi Yön Bildirisi'nin imzacıları arasında yer aldı.
1972 yılında Zülfü Livaneli ile birlikte, Deniz Gezmiş ve arkadaşları için verilen idam kararlarının durdurulmasına yönelik bir imza kampanyası başlattı. Aynı yıl içinde bu eylmei ile bağlantılı olarak başlatılan Titrek Hamsi Örgütü soruşturması kapsamında tutuklandı ve bir süre hapis yattı.[1] Sonrasında aynı yıl içinde Anka Haber Ajansı'nı kurdu ve takip eden yedi yıl boyunca yönetimini üstlendi.
1977 yılında CHP Ankara milletvekili olarak meclise girdi. Kısa süre içinde sırasıyla grup başkan vekilliği, genel sekreter yardımcılığı ve bakanlık görevlerinde bulundu. 1980 yılından itibaren siyasete ara vererek tekrar gazeteciliğe döndü. Çeşitli gazetelerde yöneticilik ve başyazarlık yaptı.
1995 yılında bu İstanbul milletvekili olarak tekrar meclise girdi. 1999 yılında ciddi bir yönetim krizi için giren ve dağılma tehlikesi yaşayan CHP'nin yönetimini geçici bir süre için üstüne alarak birleştiri ve toparlayıcı rol üstendi.
19 Temmuz 2025 tarihinde, İstanbul'de 93 yaşında öldü.
Eserleri
- Bir Dönem Bir Çocuk (2002)
- Değişim Yılları (2004)
- Öfkeli Yıllar (2009)
- ...Ve İhtilal (2013)
Kaynakça
