|
|
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 12 değişikliği gösterilmiyor) |
| 1. satır: |
1. satır: |
| − | [[Dosya:Krino_Kafato.jpg|450px|thumb|Trabzon Lisesi'nin son Trabzonlu İtalyan öğrencisi, Krino Kafato (1943)]] | + | [[Dosya:Bessarione.jpg|500px|thumb|Giovanni Bessarione]] |
| − | 13. yüzyıldan itibaren özellikle ticari amaçlarla [[Trabzon]]'a yerleşmeye başlayan ve 20. yüzyıla dek ağırlıklı olarak şehir merkezindeki kendi mahallelerinde yaşamış olan bir topluluktur. Çoğunluğu Cenova kökenlidir.
| + | Özellikle 14. ve 15. yüzyıllarda farklı nedenlerle İtalya'ya göç etmiş olan Trabzon menşeli ailelerden oluşur. |
| | | | |
| | ==Tarih== | | ==Tarih== |
| − | İtalya yarımadası ile Trabzon arasındaki ilişkilerin, her ne kadar [[Roma İmparatorluğu]] dönemine -MÖ.1 yüzyıla- kadar uzanan bir geçmişi olsa da; günümüzdeki anlamıyla "İtalyalı (Italiano)" üst kimliğinin asıl temeli ve ülkedeki tüm toplulukların bu üst kimlik altında bütünleşme sürecinin asıl bileşenleri olan İtalyan şehir devletleri ile [[Trabzon]] arasındaki doğrudan ilişkilerin başlangıcı 13. yüzyıldır.
| |
| | | | |
| − | [[Trabzon İmparatorluğu]]'nun karışıklık içinde olduğu bir zamanı fırsat bilip '''1266''' yılında [[Fatsa]]'yı işgal eden ve orada kalıcı bir koloni kuran Cenevizler, Trabzon topraklarına toplu halde yerleşen ilk "İtalyanlar" olarak kabul edilebilir. Bununla birlikte takip eden yıllarda Trabzon ile ilk barışcı ilişkileri kuran İtalyan devletleri Napoli Krallığı ve Pisa Cumhuriyeti olmuştur.<ref name=":0">Ahmet Mican Zehiroğlu (2016) " Trabzon İmparatorluğu (2. Cilt)" s.60-72, 87-136, 215-217</ref>
| |
| | | | |
| − | Cenevizlerin Trabzon ile ilk resmi ilişkilerini kurup, ardından başkentte ilk resmi elçilik binalarını açtıkları tarih ise '''1289''' yılı civarıdır. İkişer üçer yıl arayla görev değişimi yapmak üzere Trabzon'a tayin edilen ilk iki büyükelçinin (balio) adları sırasıyla Paulino Doria ve Galvano di Negro'dur. Bu, iki devletin sonraki 172 yıl boyunca savaşlarla ve gerginliklerle sürecek uzun ilişkisinin resmi düzeydeki başlangıcıdır. Aynı zamanda Ceneviz tüccarlarına serbest ticaret bölgesi olarak [[Ganita]] çevresi tahsis edilmiş, orada kendi mahallelerini kurmalarına da izin verilmiştir. Bununla birlikte, ilk başlarda kendilerine verilen ticari imtiyazları yanlış anlayarak burayı kendi egemenliklerindeki [[Avrupa Sömürgeciliği|sömürgelerinden]] biri gibi algılamaya başlayıp, '''1306''' yılında çok sert bir şekilde hizaya getirilmelerinden sonra, şehirle ve ahalisiyle daha uyumlu bir topluluk haline dönüşmeye başlamışlardır.<ref name=":0" />
| + | ==İzler== |
| − | | |
| − | '''1312-1314''' yılları arasında süren [[3. Trabzon-Cenova Savaşı]] sonrasında, Trabzon'da yerleşik [[Cenevizler|Ceneviz]] asıllı tüccar ve bankerler, bu savaş nedeniyle uğradıkları zararlarının karşılanması için imparatora başvurduklarında, kendilerinden en fazla zarar gören aileleri; ''Vultabio, Kastelleto, Arenzano, Rubei, Travi, Marassio, Korelia, Kastellino, Kamilla, Fontaneggio, Auria, Buskarini ve Mantua'' soyadları ile listeledikleri bir dilekçe sunmuşlardı. Ancak talepleri reddedilmişti.<ref name=":0" />
| |
| − | | |
| − | Tüm bu gerginlik ve çatışmalara rağmen, aynı yüzyılın ilk yarısı boyunca Trabzon'da yerleşik İtalyan toplumu ülkeye hızla adapte olmuş, hatta ordu, donanma ve bürokrasi içinde de üst düzey görevler üstlenmeye başlamıştır. Öyle ki [[Bizans Devleti|Bizans]] uyruklu bir provokatör ajan olan [[Andrea Livadeno|Livadeno]]'nun kışkırtmasıyla büyük ölçüde [[Giresun]] merkezli olarak '''1354''' yılında patlak veren bir ayaklanma sırasında, isyancıların saraya yönelttikleri en önemli suçlama "yönetimin artık barbarlardan ve İtalyanlardan oluşması, [Bizans asıllı] Rumların dışlanması" olmuştu.<ref name=":0" />
| |
| − | | |
| − | Şehre Cenevizlerden çok daha sonra gelmelerine ve nüfus olarak da çok az olmalarına rağmen kendi ayrı mahallelerini kurmuş olan Venediklilerin önde gelen aileleri de '''1405''' yılı civarına ait bir resmi yazışmada ''Alligieri, Ungarino, Grimani ve Contareno'' soyadlarıyla sıralanmıştı.<ref name=":1">Ahmet Mican Zehiroğlu (2018) " Trabzon İmparatorluğu (3. Cilt)" s.92-92, 201-263</ref>
| |
| − | | |
| − | İmparatorluğun son dönemlerine doğru, aralarındaki tüm çatışmalara rağmen hem İtalya'da Trabzon'un itibarı, hem de Trabzon sarayında İtalyanların itibarı zirve noktasına ulaşmış durumdaydı. İtalyan asıllı [[Dominiko Allegri]]'nin günümüzdeki "Dışişleri Bakanı" unvanı ile eşdeğer bir göreve getirilmesi, aynı şekilde [[Gerome De Nigro]]'nın da donanma komutanı olması bu durumun en belirgin örnekleridir. Ancak ülke açısından son düzlükte hızla yükselişe geçen bu itibar, kaçınılmaz yıkımı engelleyememiştir.<ref name=":1" />
| |
| − | | |
| − | Devletin çöküşü ve ülkenin Osmanlı yönetimi altına girmesini takiben '''1486''' yılında düzenlenen ilk resmi kayıtlara göre, bir hane dışında yerleşik Venediklilerin tamamının şehirden ayrıldığı, Ceneviz mahallesinde ise 33 haneden ibaret bir topluluk kaldığı görülmektedir.<ref>Osmanlı Arşivleri, "Maliyeden Müdevver Defterler" N.828 s.15</ref> Sonraki asırlarda hane sayıları artsa da nüfus oranları giderek azalacaktır. '''1896''' yılına gelindiğinde resmi verilere göre o tarih itibarıyla şehir merkezinde -çoğunluğu İtalya kökenli- 397 nüfuslu bir Latin Katolik topluluk mevcuttu.<ref>Osmanlı Arşivleri, "Trabzon Vilayeti Salnamesi, H.1286" s.64</ref> Onların büyük bir kısmı da 20. yüzyıl başlarından itibaren şehri terk ederek farklı kıtalara göç ettiler. Geride kalan son aileler ise, azınlıklara karşı devlet kaynaklı kışkırtmalarla ülke geneline yayılmaya başlayan ve giderek şiddetlenen saldırıların haberleriyle tedirginliğe kapılarak '''1950''''li yıllarda [[Trabzon]]'dan ayrıldılar.
| |
| | | | |
| − | ==İzler==
| |
| − | [[Osmanlı Sultanlığı|Osmanlı]] döneminin sonlarına doğru inşa edilen ve şehirde onlara ait son kilise olan ''Santa Maria İtalyan Latin Katolik Kilisesi'' daha ziyade sembolik bir hatıra olarak günümüzde hala açık tutulmaktadır. İsimleri daha sonra yakıştırma yoluyla deforme edilerek Türkçeye dönüşmüş İtalyanca kaynaklı bazı cadde, sokak isimleri ve bazı aile soyadları ise Trabzon İtalyanlarından kalma daha silik ve belirsiz hatıralardır.
| |
| | | | |
| | ==Önemli Kişiler== | | ==Önemli Kişiler== |
| − | *[[Gerome De Nigro]] (?<1400-1449>?) Amiral, bürokrat | + | *[[Giorgio Di Trebisonda]] (1395-1473) Filozof, astronom |
| − | *[[Dominiko Allegri]] (?<1400–1448>?) Amiral, diplomat | + | *Giovanni Bessarione (1403-1472) Filozof |
| | + | *Alessio Celadeno (1450-1517) Filozof |
| | | | |
| | ==Kaynakça== | | ==Kaynakça== |
| | + | |
| | + | [[Kategori:Trabzon Diasporası]] |
