"Cirambula" sayfasının sürümleri arasındaki fark
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 16 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
| − | [[Dosya: | + | [[Dosya:Cirambula.jpg|600px|thumb|Cirambula]] |
[[Karadeniz]] sahil şeridinin tamamında yayılım gösteren bir böcek türü. | [[Karadeniz]] sahil şeridinin tamamında yayılım gösteren bir böcek türü. | ||
| − | == | + | ==İsmi== |
| − | Trabzon çevresinde | + | Trabzon çevresinde Ziranbula, Zarambola gibi benzer isimlendirme varyantları da kullanılır. Bölgede yerli dillere ait başka böcek isimlerinde de rastlanan [-BOL/-MOL] uzantıları dikkate alındığında, açılımının "parıldıyan böcek" olması en akla yatkın ihtimaldir. Aynı böcek için kullanılan Güney Kafkas dillerindeki "Cinc-/Cic", Doğu Kafkas dillerindeki "Ciri-/Ceran-" ve Abazaca'daki "Cirku-"sözcükleriyle kökteş olma ihtimali yüksektir. [[Trabzon Rumcası]] karşılığı "Absimisa", Türkçe karşılığı ise "Ateş böceği" olarak bilinir. |
| − | == | + | ==Özellikleri== |
| − | + | İsveçli biyolog Carl Linnaeus tarafından '''1758''' yılında, Avrupa ve Asya kıtasındaki tüm akrabalarıyla birlikte Latince ''"Lampyris Noctiluca"'' soyadı altında sınıflandırılan ziranbula böceklerinin, Doğu Karadeniz sahillerinde 20. yüzyılın sonlarına dek yoğun olarak görülen varlıkları, son yirmi yıl içinde özellikle tarım ilaçlarının ve kimyasal gübrelerin bilinçsiz kullanımıyla büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.<ref>Martin Novak (2010) "Lampyris | |
| + | noctiluca larva, pupa and notes on its biology" s.429-444</ref> | ||
| − | + | En dikkat çekici özellikleri, gövdelerinde bir ışık kaynağına sahip olan ama kanatları olmayan dişilerinin özellikle Haziran-Temmuz aylarında uygun nem ve sıcaklık koşullarının oluştuğu gecelerde sergiledikleri ışıklı gösterilerdir. Bu görsel şölenler aynı anda binlerce dişi ziranbulanın topluca ve senkronize olarak icra ettiği bir çiftleşme çağrısıdır. Kanatlı olan erkekler en güçlü parıldayan dişiye ulaşabilmek için bu ışık cümbüşü içinde uçuşurlar. Yetişkinlik ömürleri sadece 1-2 ay kadar sürer. | |
==Kaynakça== | ==Kaynakça== | ||
| − | [[Kategori: | + | [[Kategori:Böcekler]] |
08.53, 15 Şubat 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Karadeniz sahil şeridinin tamamında yayılım gösteren bir böcek türü.
İsmi
Trabzon çevresinde Ziranbula, Zarambola gibi benzer isimlendirme varyantları da kullanılır. Bölgede yerli dillere ait başka böcek isimlerinde de rastlanan [-BOL/-MOL] uzantıları dikkate alındığında, açılımının "parıldıyan böcek" olması en akla yatkın ihtimaldir. Aynı böcek için kullanılan Güney Kafkas dillerindeki "Cinc-/Cic", Doğu Kafkas dillerindeki "Ciri-/Ceran-" ve Abazaca'daki "Cirku-"sözcükleriyle kökteş olma ihtimali yüksektir. Trabzon Rumcası karşılığı "Absimisa", Türkçe karşılığı ise "Ateş böceği" olarak bilinir.
Özellikleri
İsveçli biyolog Carl Linnaeus tarafından 1758 yılında, Avrupa ve Asya kıtasındaki tüm akrabalarıyla birlikte Latince "Lampyris Noctiluca" soyadı altında sınıflandırılan ziranbula böceklerinin, Doğu Karadeniz sahillerinde 20. yüzyılın sonlarına dek yoğun olarak görülen varlıkları, son yirmi yıl içinde özellikle tarım ilaçlarının ve kimyasal gübrelerin bilinçsiz kullanımıyla büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.[1]
En dikkat çekici özellikleri, gövdelerinde bir ışık kaynağına sahip olan ama kanatları olmayan dişilerinin özellikle Haziran-Temmuz aylarında uygun nem ve sıcaklık koşullarının oluştuğu gecelerde sergiledikleri ışıklı gösterilerdir. Bu görsel şölenler aynı anda binlerce dişi ziranbulanın topluca ve senkronize olarak icra ettiği bir çiftleşme çağrısıdır. Kanatlı olan erkekler en güçlü parıldayan dişiye ulaşabilmek için bu ışık cümbüşü içinde uçuşurlar. Yetişkinlik ömürleri sadece 1-2 ay kadar sürer.
Kaynakça
- ↑ Martin Novak (2010) "Lampyris noctiluca larva, pupa and notes on its biology" s.429-444