Batum

Batum limanı, 19. yüzyıl tasviri.

Trabzon'un 200 km doğusunda, Çoruh nehri ağzının doğu yakasında kurulu bir şehirdir.

İsmi

Antik Yunan Sömürgeciliği döneminde, Çoruh nehri ağzı için kullanılan ve Antik Yunancada "derin liman" anlamına gelen "Bathys Limēn" isimlendirmesi, şehrin günümüzdeki adının kaynağıdır. Roma egemenliği döneminde bu isimlendirme, Latinize formda kısaltılarak Batum şeklini almış ve günümüze dek aynı şekilde kullanılmıştır.

Tarihi

İlk zamanlarında sadece bir iskele olarak varlığını sürdüren Batum, Roma İmparatorluğu'nun egemenlik alanına dahil oluşuyla birlikte aynı zamanda bir askeri sınır garnizonu işlevi de üstlendi. Ardından önce Laz, sonrasında da Abaza krallığının hakimiyet alanına girdi. İlerleyen dönemlerde sık sık işgallere uğradı ve el değiştirdi. Batum limanını da içine alan Guria Prensliği, 13. yüzyılda Trabzon İmparatorluğu'nun vassalı haline geldi. Sonraki iki yüzyıl boyunca bu ilişki kısa kesintiler hariç aynı şekilde devam etti.

Trabzon'u egemenliği altına alan Osmanlı yönetiminin bu gerekçeyle öne sürdüğü bölgeye yönelik veraset iddiasını tam anlamıyla hayata geçirebilmesi ancak 17. yüzyıl başlarında mümkün olabildi. Batum ilk kez bu dönemde sabit bir yerleşim merkezi haline gelmeye başladı. 19. yüzyılda Rus egemenliğine girmesinden sonra, şehir ve çevresindeki demografi hızla değişti. Laz, Abaza ve Gurialılardan oluşan yerel ahalinin çoğunluğu Osmanlı topraklarına göç etti. Çarlık yönetimi şehre stratejik açıdan büyük önem verdi. Bu dönemde demiryolu ulaşımına da bağlanarak Trabzon'a alternatif önemli bir liman olarak öne çıkmaya başlaması, yoğun bir işgücü talebini de beraberinde getirdi. Bu nedenle aynı yüzyılın son çeyreğinde özellikle Gürcü, Ermeni ve Kürt toplulukların da göçüne sahne olarak Doğu Karadeniz sahil şeridinin en kalabalık şehirlerinden biri haline geldi.

Kasabaları

Çakva, Gönye, Hopa, Hulo, Kobulet, Macahel ve Makriyal ticari ve kültürel açıdan tarihi boyunca şehirle doğrudan ilişki içinde olmuş belli başlı çevre beldeler ve kasabalardır.

Tavsiyeler

• Nerede ne görülür? : Sahil kesiminde geniş bir alana yayılan botanik parkı, şehrin simgesi haline gelmiş, görülmeye değer bir açıkhava tabiat müzesidir.

Önemli Kişiler

• Hasan Basri Alp (1912-1945) Şair, yazar.