"Hopa" sayfasının sürümleri arasındaki fark
(→İsmi) |
(→Tarihi) |
||
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 13 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 3. satır: | 3. satır: | ||
==İsmi== | ==İsmi== | ||
| − | 16. yüzyıla dek hiçbir belgede | + | 16. yüzyıla dek hiçbir belgede geçmeyen ismini anlamlandırmaya yönelik en makul girişim [[Evliya Çelebi]]'ye aittir. Seyahatnamesinde [[Halk Etimolojisi|halk etimolojisi]] tarzında absürt sözköken açıklamalarına sıkça yer veren seyyah, herhangi bir izahata gerek duymadan bu ismi Eski Ermenicede "yıkılmış, terk edilmiş, viran olmuş, harabe..." anlamlarını taşıyan "HOPAN" sözcüğü ile eşleştirerek eserinin farklı bölümlerinde Hopa için üç kez bu ismi kullanmıştır. Bunun yerel bir bilgilendirmeye mi yoksa kendi kanaatine mi dayandığı belirsizdir. Bu şekilde bir tipik [[Dış İsimlendirme|dış isimlendirme]], ilk kez kullanıldığı yüzyılın yıkıcı ortamı ve bu çevrede kadim müttefikleri Osmanlılarla birlikte ilk kez sahil kesimlerine inmeye başlayan [[Ermeniler|Ermeni]] toplulukların varlığı dikkate alındığında gayet mümkün görünmektedir. Ancak kendisinden önceki ve sonraki dönemlere ait kayıtlarda Hopa adının bu şekildeki telaffuzunu doğrulayacak bir kullanım şekline henüz ulaşılamamıştır.<ref> Ahmet Mican Zehiroğlu (2021) "Trabzon Etimoloji Seçkisi" s.37-38</ref> |
==Tarihi== | ==Tarihi== | ||
| − | [[Trabzon İmparatorluğu]] kayıtlarında, 14. yüzyıla ait Ceneviz portolanlarında | + | [[Trabzon İmparatorluğu]] kayıtlarında, 14. yüzyıla ait Ceneviz portolanlarında ve daha eski belgelerde, varlığına ilişkin bir emare yoktur. 15. yüzyılın son çeyreğinde egemenliği altına aldığı aynı bölgenin [[Makriyal]] çevresinde kadar olan tüm sahil şeridinde ilk tahrir çalışmasını yapan Osmanlı yönetiminin o ilk kayıtlarında da yer almaz. Ancak bir sonraki sayımın gerçekleştiği '''1515''' yılında ''"Karye-i Kay nâm-ı diğer Hopa"'' ifadesiyle, [[Ulu Lazia|Laz]] idari bölgesine dahil 197 nüfuslu bir köy olarak ilk kez bahsi geçer.<ref>Kenan Aydın (2018) "Arhavi Kazası’nda İskân ve Nüfus (1486-1583)" s.101-102</ref> Bu durum, Osmanlı yönetimi altında, yeni teşkil edilmiş veya bir başka yerleşimden ayrılarak oluşturulmuş bir köy olduğunu düşündürür. Sonrasında, çevresine nispeten nüfusu hızla artmış ve işlek bir iskele haline gelmiştir. '''1640''' yılında burayı ziyaret eden ve gözlemlerini kaydeden [[Evliya Çelebi]], ahalisinin tamamının Ortodoks Hristiyan inancına mensup Çağata Lazlarından oluştuğunu belirtmiştir. 19. yüzyıla gelindiğinde ise limanı olan önemli bir kasabaya ve idari merkeze dönüşmüştür. |
==Köyleri== | ==Köyleri== | ||
| 21. satır: | 21. satır: | ||
==Kaynakça== | ==Kaynakça== | ||
| − | [[Kategori: | + | [[Kategori:Kasabalar]] |
11.36, 7 Eylül 2025 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Hopa, Trabzon'un 150 km doğusunda bir sahil kasabasıdır.
İsmi
16. yüzyıla dek hiçbir belgede geçmeyen ismini anlamlandırmaya yönelik en makul girişim Evliya Çelebi'ye aittir. Seyahatnamesinde halk etimolojisi tarzında absürt sözköken açıklamalarına sıkça yer veren seyyah, herhangi bir izahata gerek duymadan bu ismi Eski Ermenicede "yıkılmış, terk edilmiş, viran olmuş, harabe..." anlamlarını taşıyan "HOPAN" sözcüğü ile eşleştirerek eserinin farklı bölümlerinde Hopa için üç kez bu ismi kullanmıştır. Bunun yerel bir bilgilendirmeye mi yoksa kendi kanaatine mi dayandığı belirsizdir. Bu şekilde bir tipik dış isimlendirme, ilk kez kullanıldığı yüzyılın yıkıcı ortamı ve bu çevrede kadim müttefikleri Osmanlılarla birlikte ilk kez sahil kesimlerine inmeye başlayan Ermeni toplulukların varlığı dikkate alındığında gayet mümkün görünmektedir. Ancak kendisinden önceki ve sonraki dönemlere ait kayıtlarda Hopa adının bu şekildeki telaffuzunu doğrulayacak bir kullanım şekline henüz ulaşılamamıştır.[1]
Tarihi
Trabzon İmparatorluğu kayıtlarında, 14. yüzyıla ait Ceneviz portolanlarında ve daha eski belgelerde, varlığına ilişkin bir emare yoktur. 15. yüzyılın son çeyreğinde egemenliği altına aldığı aynı bölgenin Makriyal çevresinde kadar olan tüm sahil şeridinde ilk tahrir çalışmasını yapan Osmanlı yönetiminin o ilk kayıtlarında da yer almaz. Ancak bir sonraki sayımın gerçekleştiği 1515 yılında "Karye-i Kay nâm-ı diğer Hopa" ifadesiyle, Laz idari bölgesine dahil 197 nüfuslu bir köy olarak ilk kez bahsi geçer.[2] Bu durum, Osmanlı yönetimi altında, yeni teşkil edilmiş veya bir başka yerleşimden ayrılarak oluşturulmuş bir köy olduğunu düşündürür. Sonrasında, çevresine nispeten nüfusu hızla artmış ve işlek bir iskele haline gelmiştir. 1640 yılında burayı ziyaret eden ve gözlemlerini kaydeden Evliya Çelebi, ahalisinin tamamının Ortodoks Hristiyan inancına mensup Çağata Lazlarından oluştuğunu belirtmiştir. 19. yüzyıla gelindiğinde ise limanı olan önemli bir kasabaya ve idari merkeze dönüşmüştür.
Köyleri
Ardala, Azlağa, Buça, Higoba, Kise, Pançol, Peronit, Zalona, Zargina, Zendit ve Zurpici, yakın çevresinde yer alan belli başlı köylerdir.
Önemli Kişileri
- Ahmet Fırıncı (1903-1969) Siyasetçi
- Hasan Helimişi (1907-1976) Şair, ressam
- Kâzım Koyuncu (1971-2005) Müzisyen
Tavsiyeler
- Nerede Ne Görülür? : Bir yerel etnoğrafya müzesi olarak düzenlenmiş olan Hopa Kültür Evi ziyaret edilebilir.