Hopa
Hopa, Trabzon'un 150 km doğusunda bir sahil kasabasıdır.
İsmi
16. yüzyıla dek hiçbir belgede geçmeyen ismini anlamlandırmaya yönelik en makul girişim Evliya Çelebi'ye aittir. Seyahatnamesinde genellikle hal etimolojisi temelli ve çoğu absürt sözköken açıklamalarına sıkça yer veren seyyah, hiçbir izahata gerek duymadan bu ismi Eski Ermenicede "yıkılmış, terk edilmiş, viran olmuş, harabe..." anlamlarını taşıyan "HOPAN" sözcüğü ile eşleştirerek eserinin farklı bölümlerinde Hopa için üç kez bu ismi kullanır. Bunun yerel bir bilgilendirmeye mi yoksa kendi kanaatine mi dayandığı belirsizdir. Bu şekilde bir tipik dış isimlendirme, ilk kez kullanıldığı yüzyılın yıkıcı ortamı ve bu çevrede kadim müttefikleri Osmanlılarla birlikte ilk kez sahil kesimlerine inmeye başlayan Ermeni toplulukların varlığı dikkate alındığında gayet mümkün görünmektedir. Ancak kendisinden önceki ve sonraki dönemlere ait kayıtlarda Hopa adının bu şekildeki telaffuzunu doğrulayacak bir kullanım şekline henüz ulaşılamamıştır.[1]
Tarihi
Trabzon İmparatorluğu kayıtlarında, 14. yüzyıla ait Ceneviz portolanlarında ve daha eski belgelerde, varlığına ilişkin bir emare yoktur. 15. yüzyılın son çeyreğinde egemenliği altına aldığı aynı bölgenin Makriyal çevresinde kadar olan tüm sahil şeridinde ilk tahrir çalışmasını yapan Osmanlı yönetiminin o ilk kayıtlarında da yer almaz. Ancak bir sonraki sayımın gerçekleştiği 1515 yılında "Karye-i Kay nâm-ı diğer Hopa" ifadesiyle, Laz idari bölgesine dahil 197 nüfuslu bir köy olarak ilk kez bahsi geçer.[2] Bu durum, Osmanlı yönetimi altında, yeni teşkil edilmiş veya bir başka yerleşimden ayrılarak oluşturulmuş bir köy olduğunu düşündürür. Sonrasında çevresine nispeten nüfusu hızla artmış ve işlek bir iskele haline gelmiştir. 1640 yılında burayı ziyaret eden ve gözlemlerini kaydeden Evliya Çelebi, ahalisinin tamamının Ortodoks Hristiyan inancına mensup Çağata Lazlarından oluştuğunu belirtmiştir. 19. yüzyıla gelindiğinde ise limanı olan önemli bir kasabaya ve idari merkeze dönüşmüştür.
Köyleri
Ardala, Azlağa, Buça, Higoba, Kise, Pançol, Peronit, Zalona, Zargina, Zendit ve Zurpici, yakın çevresinde yer alan belli başlı köylerdir.
Önemli Kişileri
- Ahmet Fırıncı (1903-1969) Siyasetçi
- Hasan Helimişi (1907-1976) Şair, ressam
- Kâzım Koyuncu (1971-2005) Müzisyen
Tavsiyeler
- Nerede Ne Görülür? : Bir yerel etnoğrafya müzesi olarak düzenlenmiş olan Hopa Kültür Evi ziyaret edilebilir.